Zmiany chorobowe jamy ustnej kobiet w okresie klimakterium

Spyrka A:
PRACA POGLĄDOWA
ART DENT 
Tom/Volumne 23; Numer/Number 2 (88)/2025: 88-95
E-ISSN 2392-2818
ISSN 2081-4798

Zmiany chorobowe jamy ustnej kobiet w okresie klimakterium

Lesions of the oral cavity of women during menopause

Anna Spyrka^1,E,F
¹ Wydawnictwo AS MEDIA

Authors’ Contribution: A - Study Design, B - Data Collection, C - Statistical Analysis, D - Data Interpretation, E - Manuscript Preparation, F - Literature Search, G - Funds Collection

Konflikt interesów: Autorzy oświadczają, że nie występuje konflikt interesów związany z publikacją niniejszego artykułu.

Finansowanie: Autorzy oświadczają, że praca nie była finansowana ze źródeł zewnętrznych.

Received: 20.06.2024. Accepted: 20.07.2024. Published: 22.08.2025

Prawa autorskie przeniesione na Wydawnictwo AS MEDIA

Kontakt z autorem: WYDAWNICTWO AS MEDIA, ul. Tymiankowa 23, 40-750 Katowice, tel. +48 32 355 06 20, e-mail:Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Cytowanie: należy cytować pierwotną, elektroniczną wersję artykułu: Spyrka A: Zmiany chorobowe jamy ustnej kobiet w okresie klimakterium; Art Dent 2025;88(2):88-95.

Streszczenie
Celem opracowania jest przedstawienie zmian zachodzących w obrębie jamy ustnej u kobiet w okresie klimakterium oraz omówienie ich znaczenia dla profilaktyki i postępowania stomatologicznego. Zmiany hormonalne związane z menopauzą mogą wpływać na stan błony śluzowej jamy ustnej, przyzębia, wydzielanie śliny oraz odczuwanie dolegliwości, takich jak suchość jamy ustnej i zespół pieczenia jamy ustnej. W artykule omówiono również zależności pomiędzy menopauzą a zdrowiem kości oraz znaczenie osteoporozy w kontekście leczenia stomatologicznego. Przedstawiono zasady higieny jamy ustnej i profilaktyki oraz możliwości łagodzenia wybranych objawów. Podkreślono znaczenie indywidualnego podejścia do pacjentki oraz współpracy pomiędzy lekarzem dentystą i lekarzem prowadzącym leczenie ogólnoustrojowe
Słowa kluczowe:
higiena jamy ustnej, menopauza, osteoporoza, ślina, zapalenie dziąseł, zespół pieczenia jamy ustnej

Abstract
The aim of this article is to present oral changes occurring in women during the climacteric period and to discuss their relevance to dental prevention and management. Hormonal changes associated with menopause may affect the oral mucosa, periodontium, salivary secretion and the occurrence of symptoms such as dry mouth and burning mouth syndrome. The relationship between menopause and bone health, including the relevance of osteoporosis to dental treatment, is also discussed. Principles of oral hygiene and prevention, as well as approaches to alleviating selected symptoms, are presented. An individualized approach to the patient and cooperation between the dentist and the physician responsible for systemic treatment are emphasized.
Key words:
Burning Mouth Syndrome; Gingivitis; Menopause; Oral Hygiene; Osteoporosis; Saliva

PIŚMIENNICTWO/REFERENCES:
1.    Petkowicz B, Piotrkowicz J, Szeszko Ł, Banakiewicz K, Zieliński P: Wybrane aspekty zmian chorobowych jamy ustnej kobiet w wieku menopauzalnym; Przegląd menopauzalny 2013;4:352-357. DOI: 10.5114/pm.2013.37855.
2.    Serwis Ministerstwa Zdrowia i Narodowego Funduszu Zdrowia: Przekwitanie i menopauza; http://pacjent.gov.pl 
3.    https://www.vichy.pl/blog/menopauza-%E2%80%93-wszystko-co-powinnas-wiedziec-by-sobie-z-nia-radzic/vmag78297.aspx
4.    https://www.nowafarmacja.pl/blog/estrogen-czym-jest-objawy-niedoboru-i-nadmiaru.
5.    Abetz LM, Savage NW: Burning mouth syndrome and physiological disorders; Australian Dental Journal 2004;54:84-93.
6.    Brennan-Callanan RM, Genco RJ, Wilding GE: Osteoporosis and oral infections: independent risk factors for oral bone loss; Dent Res 2008;87:323-7.
7.    Pawlik AA: Wpływ hormonów kobiecych na stan tkanek jamy ustnej w różnych etapach życia kobiety; As Stomatologii 2007;22:16-18.
8.    https://pulsmedycyny.pl/przekwitanie-wplywa-na-zdrowie-jamy-ustnej-897138
9.    Kubala E, Strzelecka P, Grzegocka M, Skomro P, Gronwald H, Kijak K, Gronwald B, Lietz–Kijak D: Właściwości fizyczne i chemiczne śliny w aspekcie leczenia stomatologicznego – przegląd literatury; Asyst Hig Stomatol 2022;68:220-234.
10.    Rozmarynowska D, Grzech-Leśniak K: Kserostomia - prawdziwy problem czy tylko dolegliwość?; Asyst Hig Stomatol 2016;44:185-188.
11.    Jamróz-Wilkońska L, Wilkoński W: Suchość jamy ustnej/kserostomia; Asyst Hig Stomatol 2020;60:160-163.
12.    Włodek-Owińska B, Owiński T: Atlas chorób błony śluzowej jamy ustnej; Volumed 1997.
13.    Perez R, Fuoco G, Dorion J, Peter H, Chen J: Does the chorda tympani nerve confer general sensation from the tongue?; Arch Otolaryngol Head Neck Surg 2006;135:368–373. 
14.    Lamey PJ, Lamb AB: Prospective study of etiological factors in burning mouth syndrome; Br Med J 1988;296:1243–1246. 
15.    Miller I, Kurnatowska A: Stomatodynia w świetle piśmiennictwa; Czas Stomat 2003;56:30–35.
16.    Skomro P, Kijak K, Gronwald B, Grzegocka M, Gronwald H: Zespół pieczenia jamy ustnej – nowe spojrzenie na aspekt diagnostyczny i terapeutyczny; Art Dent 2020;77:174-180. 
17.    Spyrka A: Zaburzenia smaku; Asyst Hig Stomatol 2023;72:201-207.
18.    Skomro P, Kijak K, Gronwald B, Grzegocka M, Gronwald H: Stomatodynia w innowacyjnym aspekcie diagnostycznym i terapeutycznym; Asyst Hig Stomatol 2020,59,136-141.
19.     Medicover.pl: Publikacje / Encyklopedia Zdrowia / Biblioteka Zdrowia; 29.05.2023.
20.    Wyszyńska M: Choroby błony śluzowej jamy ustnej - część 2. Asyst Hig Stomatol 2016;41:17-20.
21.    Yakar N, Türedi A, Emingil G, Şahin Ç, Köse T, Silbereisen A, Bostanci N: Oral health and emotional well-being in premenopausal and postmenopausal women: a cross-sectional cohort study; BMC Womens Health 2021;21(1):338. doi: 10.1186/s12905-021-01480-5. PMID: 34556103; PMCID: PMC8459505.
22.    Marcinowska A: Menopauza - rodzaje terapii; Redakcja Diagnostyki 24 listopada 2015.
23.    Tarkkila L, Linna M, Tiitinen A, Lindqvist C, Meurman JH: Oral symptoms at menopause – the role of hormone replacement therapy; Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod 2001;92:276–280.
24.    Pawlikowska D: Wpływ witamin na jamę ustną ; Asyst Hig Stomatol 2020;59:130-135.
25.    Kuciński J, Fryska Z, Wołejko A, Semeniuk P, Burczyk R, Górna N, Łabuda A, Mazurek E: Aktualne zalecenia w Polsce dotyczące suplementacji witaminy D; Med Og Nauk Zdr 2023;29(4):277–282. doi: 10.26444/monz/176079.
26.    Peret A, Kucia M: Ocena wpływu na zdrowie jamy ustnej zastosowania salistat SGL03- badanie pilotażowe; Asyst Hig Stomatol 2019,56,176-183.