Edukacja, komunikacja i motywacja – strategie zwiększania współpracy pacjentów w leczeniu ortodontycznym systemami nakładkowymi

Skomro P, Gronwald H, Szczucka L, Garstka AA, Grzegocka M, Lietz-Kijak D:
PRACA POGLĄDOWA
ART DENT 
Tom/Volumne 23; Numer/Number 2 (88)/2025: 96-105
E-ISSN 2392-2818
ISSN 2081-4798

Edukacja, komunikacja i motywacja – strategie zwiększania współpracy pacjentów w leczeniu ortodontycznym systemami nakładkowymi

Education, communication, and motitivation – strategies to enhance patitient compliance in orthodontic treatment with clear aligner systems

Piotr Skomro^1,A,E, Helena Gronwald^1,F, Lidia Szczucka^1,F, Adam, Andrzej Garstka^1,F, Marta Grzegocka^1,F, Danuta Lietz-Kijak^1,A,E
¹ Zakład Propedeutyki, Fizykodiagnostyki i Fizjoterapii Stomatologicznej, Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie

Authors’ Contribution: A - Study Design, B - Data Collection, C - Statistical Analysis, D - Data Interpretation, E - Manuscript Preparation, F - Literature Search, G - Funds Collection

Konflikt interesów: Autorzy oświadczają, że nie występuje konflikt interesów związany z publikacją niniejszego artykułu.

Finansowanie: Autorzy oświadczają, że praca nie była finansowana ze źródeł zewnętrznych.

Received: 01.08.2025. Accepted: 21.08.2025. Published: 22.08.2025

Prawa autorskie przeniesione na Wydawnictwo AS MEDIA

Kontakt z autorem: dr hab. n. med. Danuta Lietz-Kijak, prof. PUM, Zakład Propedeutyki, Fizykodiagnostyki i Fizjoterapii Stomatologicznej, Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie, ul. Powstańców Wielkopolskich 72, 70-111 Szczecin, tel. +48 91 466 17 14, e-mail Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Cytowanie: należy cytować pierwotną, elektroniczną wersję artykułu: Skomro P, Gronwald H, Szczucka L, Garstka AA, Grzegocka M, Lietz-Kijak D: Edukacja, komunikacja i motywacja – strategie zwiększania współpracy pacjentów w leczeniu ortodontycznym systemami nakładkowymi; Art Dent 2025;88(2):96-105.

Streszczenie
Celem opracowania jest przedstawienie roli edukacji, komunikacji i motywacji w zwiększaniu współpracy pacjentów podczas leczenia ortodontycznego z zastosowaniem przezroczystych nakładek oraz wskazanie praktycznych strategii wspierających przestrzeganie zaleceń terapeutycznych. Skuteczność leczenia nakładkami zależy w znacznym stopniu od systematycznego ich użytkowania oraz zaangażowania pacjenta. W artykule omówiono najczęstsze przyczyny ograniczonej współpracy, znaczenie indywidualnej edukacji pacjenta, komunikacji opartej na zaufaniu, wizualizacji postępów leczenia oraz kształtowania prawidłowych nawyków. Przedstawiono również możliwości wykorzystania aplikacji mobilnych, telemonitoringu oraz pozytywnego wzmocnienia. Szczególną uwagę zwrócono na rolę higienistek i asystentek stomatologicznych, które pozostają w bezpośrednim kontakcie z pacjentem i mogą wspierać jego systematyczność. Interdyscyplinarna współpraca zespołu ortodontycznego może zwiększać zaangażowanie pacjenta, jego satysfakcję oraz skuteczność terapii.
Słowa kluczowe:
edukacja pacjenta; komunikacja; motywacja; nakładki ortodontyczne; ortodoncja; współpraca pacjenta; higienistka stomatologiczna; asystentka stomatologiczna

Abstract
The aim of this article is to present the role of education, communication and motivation in improving patient compliance during orthodontic treatment with clear aligners and to identify practical strategies supporting adherence to therapeutic recommendations. The effectiveness of clear aligner therapy depends largely on systematic use of the aligners and active patient engagement. The article discusses common causes of poor compliance, the importance of individualized patient education, trust-based communication, visualization of treatment progress and habit formation. The use of mobile applications, telemonitoring and positive reinforcement is also presented. Particular attention is paid to the role of dental hygienists and dental assistants, who remain in direct contact with patients and can support their adherence to treatment recommendations. Interdisciplinary cooperation within the orthodontic team may improve patient engagement, satisfaction and treatment effectiveness.
Key words:
Clear Aligner Therapy; Dental Assistants; Dental Hygienists; Motivation; Orthodontics; Patient Compliance; Patient Education; Patient Participation

PIŚMIENNICTWO/REFERENCES:
1.    Timm H, Wichelhaus A, Stamm T: Improving compliance during clear aligner treatment by e-reminders: a prospective study; Sci Rep 2022;12(1):13021.
2.    Rather HA, Tewari N, Goyal V: Enhancing patient compliance through education and communication; J Clin Orthod 2021;55(3):174–181.
3.    Reinhardt S: How to Support Clear Aligner Compliance. Available at: https://learn.theclearinstitute.com/blogs/news/clear-aligner-compliance
4.    Lan Huong T, Gasser F, Baxmann M, Schwendicke F: Factors influencing patient compliance during clear aligner therapy: a retrospective cohort study; J Clin Med 2021;10:3103.
5.    Ghoneim SH, Afif KS: The effect of personality traits on patient compliance with clear aligners; Cureus 2024;16(12):e74922.
6.    Timm LH, Farrag G, Wolf D, Baxmann M, Schwendicke F: Effect of electronic reminders on patients’ compliance during clear aligner treatment: an interrupted time series study; Sci Rep 2022;12:16652.
7.    Buschang PH, Ross M: Compliance with orthodontic treatment: current status and future prospects; Angle Orthod 2019;89(5):713–720.
8.    Zotti F, Zotti R, Albanese M, Nocini PF: Smartphone-based applications to improve patient adherence during orthodontic treatment with aligners; J Orthod 2020;47(3):215–222.
9.    Underwood B, Birdsall J, Kay E: The use of a mobile app to motivate evidence-based oral hygiene behaviour; Br Dent J 2015;219(4):E2. 
10.    Gagnon L, Sassi S, Bousquet P: Cognitive-behavioral interventions to enhance orthodontic compliance: a review of evidence; Eur J Orthod 2021;43(4):456–463.
11.    Alqarni S, Alshahrani I, Alghamdi A, et al.: Parents’ knowledge and motivation regarding orthodontic treatment and retention: a cross-sectional survey; Med Res Arch 2024;12(6):1–11.
12.    Amoah E, et al.: Patients’ motivation for orthodontic treatment: a cross-sectional study in Ghana; Open J Stomatol 2024;14(2):45–56.
13.    Alshahrani I, Alghamdi A, Alqarni S, et al.: Patient acceptance and compliance with clear aligners versus lingual appliances: a randomized clinical trial; J Pharm Bioall Sci 2024;16(1):159–165.
14.    Papageorgiou SN, et al.: Pretreatment psychosocial factors and orthodontic treatment outcomes: a systematic review; Eur J Orthod 2025;47(1):1–12.