Polski 
English (UK) 
Lubas M:
PRACA POGLĄDOWA
ART DENT
Tom/Volumne 23; Numer/Number 2 (88)/2025: 124-133
E-ISSN 2392-2818
ISSN 2081-4798
Ergonomia pracy lekarza dentysty podczas czynności komputerowych – ocena zagrożeń i profilaktyka
Ergonomics of a Dentist’s Work at the Computer – Risk Assessment and Preventive Strategies
Marcel Lubas 1,E,F
¹ Centrum Rehabilitacji Leczniczej PULS, Katowice
Authors’ Contribution: A - Study Design, B - Data Collection, C - Statistical Analysis, D - Data Interpretation, E - Manuscript Preparation, F - Literature Search, G - Funds Collection
Konflikt interesów: Autorzy oświadczają, że nie występuje konflikt interesów związany z publikacją niniejszego artykułu.
Finansowanie: Autorzy oświadczają, że praca nie była finansowana ze źródeł zewnętrznych.
Received: 17.07.2025. Accepted: 14.08.2025. Published: 22.08.2025
Prawa autorskie przeniesione na Wydawnictwo AS MEDIA
Kontakt z autorem: Centrum Rehabilitacji Leczniczej „PULS” S.C. J.B. Żak, 40-026 Katowice, ul. Wojewódzka 50; tel. + 48 797 258 411, e-mail:
Cytowanie: należy cytować pierwotną, elektroniczną wersję artykułu: Lubas M: Ergonomia pracy lekarza dentysty podczas czynności komputerowych – ocena zagrożeń i profilaktyka; Art Dent 2025;88(2):124-133.
Streszczenie
Celem opracowania jest przedstawienie zagrożeń związanych z pracą lekarza dentysty przy komputerze oraz zasad ergonomii i profilaktyki dolegliwości układu mięśniowo-szkieletowego. Współczesna praktyka stomatologiczna obejmuje nie tylko pracę kliniczną, ale również wielogodzinne korzystanie z komputera w celu prowadzenia dokumentacji, analizy badań diagnostycznych, planowania leczenia oraz edukacji zawodowej. Połączenie pracy przy komputerze z długotrwałym utrzymywaniem statycznej pozycji ciała może zwiększać ryzyko przeciążeń kręgosłupa, szyi, barków i kończyn górnych. W artykule omówiono zasady prawidłowej organizacji stanowiska komputerowego, ustawienia monitora, klawiatury i myszy oraz znaczenie odpowiedniego oświetlenia. Przedstawiono również znaczenie regularnych przerw, ćwiczeń rozciągających i wzmacniających oraz świadomego stosowania zasad ergonomii. Odpowiednio zaplanowane stanowisko pracy i działania profilaktyczne mogą ograniczać ryzyko dolegliwości bólowych i poprawiać komfort pracy lekarza dentysty.
Słowa kluczowe:
ergonomia; fizjoterapia; choroby układu mięśniowo-szkieletowego; oświetlenie; postawa ciała; profilaktyka; stanowisko komputerowe; zdrowie zawodowe
Abstract
The aim of this article is to present occupational risks associated with computer work among dentists and the principles of ergonomics and prevention of musculoskeletal disorders. Contemporary dental practice involves not only clinical work but also prolonged computer use for medical documentation, diagnostic image analysis, treatment planning and professional education. Combining computer work with prolonged static body postures may increase the risk of overload affecting the spine, neck, shoulders and upper limbs. The article discusses the principles of appropriate computer workstation organization, including monitor, keyboard and mouse positioning, as well as the importance of adequate lighting. The role of regular breaks, stretching and strengthening exercises and conscious application of ergonomic principles is also presented. Properly designed workstations and preventive measures may reduce the risk of musculoskeletal complaints and improve occupational comfort among dentists.
Key words:
Ergonomics, Lighting, Musculoskeletal Diseases, Occupational Health, Physical Therapy, Posture, Prevention, Workplace
PIŚMIENNICTWO/REFERENCES:
1. Lubas M: Wpływ ergonomii pracy na układ ruchu i znaczenie fizjoterapii w profilaktyce dolegliwości mięśniowo-szkieletowych; Art Dent 2025;87(1):54-63.
2. Berolo S, Wells RP, Amick BC: Musculoskeletal symptoms among mobile hand-held device users and their relationship to device use: A preliminary study in a Canadian university population; Appl Ergon 2011;42(2):371-378. doi:10.1016/j.apergo.2010.08.010.
3. Janwantanakul P, Pensri P, Jiamjarasrangsri V, Sinsongsook T: Prevalence of self-reported musculoskeletal symptoms among office workers; Occup Med (Lond) 2008;58(6):436-438. doi:10.1093/occmed/kqn110.
4. Szeto GPY, Straker LM, O’Sullivan PB: A comparison of symptomatic and asymptomatic office workers performing monotonous keyboard work—2: neck and shoulder kinematics; Man Ther 2005;10(4):281–291. doi:10.1016/j.math.2005.01.003.
5. Buckle P, Devereux J: The nature of work-related neck and upper limb musculoskeletal disorders; Appl Ergon 2002;33(3):207–217. doi:10.1016/S0003-6870(02)00014-5.
6. Hedge A: Ergonomic workplace design for health, wellness, and productivity; CRC Press 2016.
7. Robertson MM, Huang YH: Effect of a workplace design and training intervention on individual performance, group effectiveness and collaboration: The role of environmental control; Work 2006;27(1):3-12.
8. Jóźwiak Z: Ergonomiczna klawiatura dla dentystów; As Stomatologii 2007;22(3):49-51.
9. PN-EN 12464-1:2022. Światło i oświetlenie. Oświetlenie miejsc pracy – normy dotyczące natężenia i jakości światła w środowisku biurowym.
10. Lubas M: Zaburzenia układu ruchu u asystentek i higienistek stomatologicznych – przyczyny i możliwości profilaktyki w ujęciu fizjoterapeutycznym; Asyst Hig Stomatol 2025;77:45-53.
11. Lubas M: Fizjoterapia w leczeniu dysfunkcji stawów skroniowo-żuchwowych; Asyst Hig Stomatol 2024;76:208-213.