Afty

Jeziernicka A, Jamróz-Wilkońska L, Wilkoński W:
PRACA POGLĄDOWA
ART DENT
Tom/Volumne 23; Numer/Number 1 (87)/2025: 38-45
E-ISSN 2392-2818
ISSN 2081-4798

Afty
Recurrent Aphthous Stomatitis

Aleksandra Jeziernicka^1,A,B,D,E,F, Lidia Jamróz-Wilkońska^2,A,B,D,E,F, Wojciech Wilkoński^3,A,B,D,E,F

¹ Uniwersyteckie Centrum Stomatologii i Medycyny Specjalistycznej, Poznań, Poradnia Stomatologii Zachowawczej i Periodontologii.
Kierownik: prof. dr. hab. Anna Surdacka

² Prywatny Gabinet Stomatologiczny Lidia Jamróz-Wilkońska, Topolowa 14, 34-100 Wadowice

ORCID: https://orcid.org/0000-0003-0637-1104

³ Zakład Stomatologii Zintegrowanej Instytutu Stomatologii Wydziału Lekarskiego Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków. Kierownik: prof. dr hab. Jolanta Pytko-Polończyk

ORCID: https://orcid.org/0000-0001-7205-5586 

Konflikt interesów: Autorzy oświadczają, że nie występuje konflikt interesów związany z publikacją niniejszego artykułu.

Finansowanie: Autorzy oświadczają, że praca nie była finansowana ze źródeł zewnętrznych.

Authors’ Contribution: A - Study Design, B - Data Collection, C - Statistical Analysis, D - Data Interpretation, E - Manuscript Preparation, F - Literature Search, G - Funds Collection

Received: 17.01.2025. Accepted: 28.01.2025. Published: 19.02.2025

Prawa autorskie przeniesione na Wydawnictwo AS MEDIA

Kontakt z autorem: Uniwersyteckie Centrum Stomatologii i Medycyny Specjalistycznej , Poradnia Stomatologii Zachowawczej i Periodontologii, ul. Bukowska 70, 60-812 Poznań, e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Cytowanie: należy cytować pierwotną, elektroniczną wersję artykułu: Jeziernicka A, Jamróz-Wilkońska L, Wilkoński W: Afty; Art Dent 2025;87(1):38-45.

STRESZCZENIE
Celem opracowania jest przedstawienie najważniejszych informacji dotyczących nawracających aft, ich obrazu klinicznego, etiologii oraz możliwości postępowania terapeutycznego. Afty nawracające należą do najczęstszych przewlekłych schorzeń błony śluzowej jamy ustnej i charakteryzują się nawrotowym przebiegiem oraz wieloczynnikową etiologią. W zależności od obrazu klinicznego wyróżnia się afty małe, afty duże oraz afty opryszczkopodobne. W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić między innymi choroby i zespoły przebiegające z nawracającymi owrzodzeniami jamy ustnej, w tym zespół PFAPA i zespół Behçeta. Postępowanie terapeutyczne powinno być dostosowane do obrazu klinicznego, nasilenia objawów oraz częstości nawrotów. Celem leczenia jest przede wszystkim ograniczenie dolegliwości oraz skrócenie czasu utrzymywania się zmian.
SŁOWA KLUCZOWE:
aftowe zapalenie jamy ustnej; etiologia; leczenie; zespół Behçeta; zespół PFAPA 
SUMMARY
The aim of this article is to present the main aspects of recurrent aphthous ulcers, including their clinical presentation, etiology and therapeutic management. Recurrent aphthous ulcers are among the most common chronic disorders of the oral mucosa and are characterized by a recurrent course and multifactorial etiology. Depending on their clinical presentation, they are classified as minor, major and herpetiform aphthous ulcers. The differential diagnosis should include diseases and syndromes associated with recurrent oral ulceration, including PFAPA syndrome and Behcet syndrome. Treatment should be tailored to the clinical presentation, severity of symptoms and frequency of recurrence. The main goals of treatment are to reduce symptoms and shorten the duration of lesions.
KEY WORDS:
Stomatitis, Aphthous; Etiology; Treatment; Behcet Syndrome; PFAPA Syndrome

PIŚMIENNICTWO/REFERENCES:
1.     Krawiecka E: Występowanie nawracającego aftowego zapalenia jamy ustnej w aspekcie chorób ogólnoustrojowych; Rozprawa doktorska, UAM Poznań 2017.
2.     Górska R: Diagnostyka i leczenie chorób błony śluzowej jamy ustnej; Med tour Press International, wyd. I, Otwock 2011:136-152.
3.    Mirowski GW: Aphthous stomatitis; Medscape Reference 2020, https://emedicine.medscape.com/article/1075570-overview?form=fpf#showall 
4.    Antoniv R, Lipska W, Kęsek B, Lipski M, Gałecka-Wanatowicz D, Chomyszyn-Gajewska M: Afty nawracające - przegląd piśmiennictw; Nowa Stomatologia 2014;3:142-146.
5.    Plewa MC, Chatterjee K. Recurrent Aphthous Stomatitis. 2023 Nov 13. In: StatPearls [Internet].
6.    Ngan V, Writer S: Aphthous ulcer; DermNet 2021: https://dermnetnz.org/topics/aphthous-ulcer
7.    Szponar E, Ślebioda Z, Mania-Końsko A: Afty przewlekłe nawracające u pacjentów Kliniki Chorób Błony Śluzowej Jamy Ustnej UM w Poznaniu na podstawie 10-letnich obserwacji; Czas Stomatologii 2008;(61)7:488-494.
8.    Sweet S, Moayedi S, Torres M: Oral aphthous ulcers associated with COVID-19; Vis J Emerg Med 2022;29:101423. doi: 10.1016/j.visj.2022.101423. Epub 2022 Jun 15. PMID: 35720510; PMCID: PMC9197821.
9.    Rasławska-Socha J: Zmiany w jamie ustnej u pacjentów w przebiegu COVID-19; Magazyn Stomatologiczny 2021;12:94-96.
10.    Wolska-Kuśnierz B, Mikołuć B, Motkowski R, Bernatowska E: Zespół PFAPA - wspólne wyzwanie dla pediatry, immunologa i laryngologa; Standardy Medyczne, Pediatria 2013;10:794-800.
11.    Jamróz-Wilkońska L, Wilkoński W: Afty, nawracające aftowe zapalenie jamy ustnej (RAS); Asyst Hig Stomatol 2021,61,29-32.
12.    Tyszkiewicz I, Kozłowski Z: Współczesne poglądy na temat leczenia aft nawracających przegląd piśmiennictwa; Dental Forum 2015;43:83-88.